W Ostrowie Wielkopolskim miało miejsce wyjątkowe wydarzenie tzw. Republika Ostrowska. Na miesiąc przed wybuchem powstania wielkopolskiego w roku 1918 w Ostrowie zorganizowano wystąpienie przeciwko władzy pruskiej, zwane właśnie Republiką Ostrowską. Tym samym ostrowianie wyprzedzili tendencje niepodległościowe w całej Wielkopolsce. O wydarzeniach z tym związanych opowiadają serial "Republika Ostrowska" (1986) oraz film pełnometrażowy (1988) "Republika Nadziei", których scenariusze napisał honorowy obywatel Miasta Ostrowa Wielkopolskiego, Kazimierz Radowicz. Na pamiątkę tamtych wydarzeń Święto Miasta Ostrowa Wielkopolskiego obchodzone jest 10 listopada.

Mimo tych akcji popularyzacyjnych świadomość tego faktu jest mała wśród szczególnie młodszych mieszkańców Ostrowa, ale przede wszystkim u osób z kraju i zagranicy. W związku z tym postanowiono wykorzystać 90. rocznicę proklamowania Republiki Ostrowskiej, która przypadła w 2008 r. Radni miejscy zaakceptowali program obchodów jubileuszowych. Radni byli zgodni, że wydarzenie to należy rozpatrywać w aspektach patriotycznym, historycznym, ale także promocyjnym. Łącznie zaplanowano kilkanaście interdyscyplinarnych przedsięwzięć. Największym wydarzeniem obchodów była rekonstrukcja Republiki Ostrowskiej i inscenizacja walk z powstania wielkopolskiego. Przedsięwzięcie przeprowadziła jedna z najbardziej prestiżowych grup rekonstrukcyjnych w Europie, która uczestniczy w wielu inscenizacjach i produkcjach filmowych w Europie środkowo-wschodniej.

27 marca 2008 roku Rada Miejska Ostrowa Wielkopolskiego podjęła uchwałę w sprawie obchodów 90-rocznicy czynu niepodległościowego „Republiki Ostrowskiej” .

Stałym elementem obchodów Święta Miasta jest msza święta w intencji Ojczyzny i Ostrowa Wielkopolskiego oraz składaniewiązanek kwiatów w miejscach pamięci wydarzeń z tamtych dni oraz uroczysta Sesja Rady Miejskiej w dniu 10 listopada Podczas uroczystości w dn. 10.11.2008 r. nastąpiło poświęcenie sztandaru Miasta Ostrowa Wielkopolskiego. Ponadto 9 listopada 2008 r. odbył się specjalny koncert Filharmoników Poznańskich pod dyrekcją Marcina Sompolińskiego z solistą-pianistą Piotrem Szychowskim (w programie Chopin i Dobrzyński).

Niekonwencjonalny i oryginalny sposób na uczczenie tych wydarzeń zaproponowała ogólnopolska grupa rekonstrukcyjna „Żelazny Orzeł”. Grupa miłośników historii przygotowała inscenizację przypominającą listopadowe dni z 1918 roku. Rekonstrukcja odbyła się 9 listopada 2008 r. w historycznych miejscach: na placu Stefana Rowińskiego, ul. kardynała M. Halki Ledóchowskiego i alei Powstańców Wielkopolskich, nie zabrakło oczywiście historycznych strojów oraz pojazdów. Wykonawcy inscenizacji: aktorzy Sceny Dramatycznej, Chór Nauczycielski im. S. Wiechowicza, Chór Męski „Echo”, Ostrowska Orkiestra Koncertowa, Grupa Rekonstrukcji Historycznej „Żelazny Orzeł”, Grupa Rekonstrukcji Historycznej Automobilklubu Ostrowskiego, International Military – Historical Association z Moskwy i Kaliningradu.

Inscenizację rozpoczęło odtworzenie wiecu ludowego, podczas którego proklamowano niepodległość Ostrowa – pierwszego wolnego skrawka Wielkopolski po zaborach. Historycznie odbyło się to w Domu Katolickim, więc w tym samym miejscu, co 90 lat wcześniej, odbyła się inscenizacja. W postaci hrabiego Jana Lipskiego, dr. Dubiskiego wcielili się współcześni ostrowianie, a tekst historycznej rezolucji odczytał obecny prezydent Ostrowa Wielkopolskiego Radosław Torzyński.

W czasie, gdy w Domu Katolickim odbywał się wiec, na zewnątrz trwały przygotowania do historycznych inscenizacji. W realizację widowiska zaangażowanych zostało ok. 70 osób. Do odtworzenia realiów czasów sprzed 90 lat użyto między innymi koni, dorożek, strojów ówczesnych mieszczan, a przede wszystkim najrozmaitszych atrybutów militarnych, zwłaszcza mundurów i atrap broni z epoki. W rolę Prusaków i Polaków wcieliło się kilkudziesięciu statystów z grup rekonstrukcyjnych z Polski (m. in. Grupa Rekonstrukcji Historycznej "Żelazny Orzeł", Grupa Rekonstrukcji Historycznej Automobilklubu Ostrowskiego) i rosyjskiej Międzynarodowej Organizacji Wojskowo - Historycznej z Moskwy i Kaliningradu, Kompleksu Muzealnego 9 Fortyfikacji w Kownie (Litwa) oraz aktorzy Sceny Dramatycznej (sekcji prowadzonej przez Piotra Szczepaniaka).

Naprzeciwko więzienia powstał więc pruski posterunek graniczny, przed którym rozegrały się sceny „walki” wojsk powstańczych z Prusakami. Ta część poświęcona była ostrowianom biorącym udział w narodowym zrywie. Trzeba jednak pamiętać, że wbrew temu, co dziś piszą niektórzy, podczas wydarzeń Republiki Ostrowskiej w Ostrowie nie było żadnych walk – wszystko odbyło się bezkrwawo.

Ostrowianie, którzy licznie przyszli oglądać inscenizację, zobaczyli jednak szturm na posterunek graniczny. Przy wtórze głośnych wystrzałów z broni palnej i wybuchów „granatów” Niemcy zostali wyparci w kierunku Rynku, gdzie wzięto ich do niewoli – przy głośnym aplauzie publiczności.

Po wrażeniach militarnych, przed ratuszem odbył się koncert pieśni patriotycznych w wykonaniu Chóru Nauczycielskiego im. S. Wiechowicza, Chóru Męskiego „Echo”, Ostrowskiej Orkiestry Koncertowej pod dyrekcją Mariana Sikorskiego. W trakcie koncertu po raz pierwszy został zaprezentowany sztandar miasta Ostrowa Wielkopolskiego, ufundowany specjalnie z okazji jubileuszu.

Ponadto w ramach obchodów Muzeum Miasta Ostrowa Wielkopolskiego przygotowało wystawę historyczną „Ostrowskie drogi do niepodległości”. Ostrowskie Towarzystwo Genealogiczne zorganizowało 08.11.2008 r. w Domu Katolickim konkatedry ostrowskiej (czyli w historycznym miejscu „proklamowania Republiki Ostrowskiej”) konferencję naukową „90. rocznica Republiki Ostrowskiej” oraz promocję III tomu rocznika OTG.

Realizację wydarzenia poprzedziła kampania promocyjna przedsięwzięcia. Na konferencji prasowej w dn. 03.11.2008 r. przedstawiono dziennikarzom szczegółowy program obchodów. W następstwie tego spotkania i publikacji materiałów na stronie internetowej Urzędu Miejskiego www.ostrow-wielkopolski.eu ukazało się wiele informacji w mediach. W Telewizji kablowej PRO-ART przez dwa tygodnie emitowano zapowiedź filmową obchodów 90. rocznicy proklamowania Republiki Ostrowskiej. Ponadto plakaty dotyczące imprez funkcjonowały na 11 miejskich bilbordach.

Ok. 8 tys. mieszkańców i gości śledziło historyczną inscenizację walk powstańczych z 1918 roku, która na pamiątkę wydarzeń sprzed 90 lat odbyła się na ulicach Ostrowa Wielkopolskiego.

Była to pierwsza zorganizowana na taką skalę w Ostrowie inscenizacja walk na ulicach miasta. Grupy powstańców wypierały z ulic oddziały pruskie ze swoich posterunków. Historyczne stroje, huk wystrzałów z pistoletów i rac, podpalanie umocnień, to wszystko sprawiło, że inscenizacja była żywą lekcją historii. Pamiątką z ulicznych walk, szczególnie dla najmłodszych były łuski od nabojów.

W przygotowanie imprezy zaangażowanych było ponad 150 osób (w tym m. in. członkowie grup rekonstrukcyjnych, aktorzy, chórzyści, członkowie orkiestry).

Duża grupa dziennikarzy uczestniczyła w obchodach rocznicy Republiki Ostrowskiej (TVP, Telewizja Kablowa Pro-Art, Telewizja Internetowa OstrowTV, Radio Centrum, Radio Eska, przedstawiciele prasy). Impreza odbiła się szerokim echem w mediach (w prasie, telewizji, radio i Internecie). Na stronie internetowej International Military – Historical Association zanotowano 3 strony wpisów dotyczących rekonstrukcji. Także w blogach internetowych zauważyliśmy wiele pozytywnych opinii ostrowskiej imprezy.

Sukces jaki odniosła inscenizacja spowodowała, że w tym roku ostrowska grupa rekonstrukcyjna działająca przy Automobilklubie Ostrowskim planuje zorganizować walki jeszcze z większym rozmachem, dodatkowo do Ostrowa mają przyjechać parowóz, najstarszy wagon i zabytkowe działa.

Zainteresowany rocznicą Republiki Ostrowskiej był sam Prezydent RP Lech Kaczyński, który ze względów na ważne sprawy służbowe nie uczestniczył w obchodach w listopadzie 2008 r., ale przeniósł swoją wizytę na styczeń 2009 r. Podczas zorganizowanej debaty historycznej prezydent Polski podkreślił, że Republika Ostrowska była historycznym fenomenem i trzeba włożyć wiele w edukację historyczną Polaków po to, by o takim wydarzeniu więcej wiedzieli także mieszkańcy Mazowsza czy Śląska. Specjalnie dla głowy państwa przygotowano także krótką inscenizację historyczną w wykonaniu grupy rekonstrukcyjnej ,,Żelazny Orzeł’’. Przebrani w powstańcze stroje i z bronią z epoki powstańcy odczytali fragment rezolucji z 10 listopada 1918.

„Uważamy, że trzeba promować Republikę Ostrowską, trzeba na zewnątrz na wiele sposobów promować te wydarzenia. Gdy my nie będziemy o nich mówić, nikt za nas tego nie zrobi.” – dodał Jarosław Biernaczyk, regionalista i historyk.

WIĘCEJ INFORMACJI (zob. newsy w archiwum):

>> Republika Ostrowska Wydarzeniem Społecznym 2008roku! - 13.03.2009

>> Fenomen Republiki Ostrowskiej - 20.01.2009

>> "Republika Nadziei" w kinie - 13.11.2008

>> Poświęcenie sztandaru - 12.11.2008

>>  Historyczne walki na ulicach miasta - 10.11.2008

>> Historyczna Republika u Genealogów - 08.11.2008

>> Sztandar Miasta przekazany - 10.11.2008

>> 90. rocznica Republiki Ostrowskiej - 04.11.2008

>> 90. rocznica Republiki Ostrowskiej - 03.11.2008 r.

 

Referat Promocji Miasta

luty 2009 r.