Konferencja odbyła się 16 kwietnia 2007 roku w auli I Liceum Ogólnokształcącego im. ks. Jana Kompały i Wojciecha Lipskiego w Ostrowie Wielkopolskim. Gościem honorowym była Betina Lande-Tergeist, której pra pra dziadkowi Moritzowi Landé powierzono budowę.
- Jako rodzina byliśmy zaskoczeni informacją, że Moritz wybudował synagogę w Ostrowie. Nie ma o tym mowy w rodzinnej kronice sporządzonej przez jego wnuka w 1935 roku. Zawód wykonywany przez mojego pra pra dziadka to mistrz murarski, jednak na jego karcie wizytowej podano – „Architekt”. Przy tej okazji odkryliśmy też innych architektów w naszej rodzinie – powiedziała Betina Lande-Tergeist.

Budynek ostrowskiej synagogi został wzniesiony w latach 1857-60 na terenie dawnej dzielnicy żydowskiej. Budowę powierzono mistrzowi murarskiemu z miejscowej gminy żydowskiej Moritzowi Landé. 150 lat później rodzina budowniczego przeczytała w jego listach do narzeczonej m. in.: „(...) aby sprostać naglącym wymaganiom dotyczącym projektu synagogi, pracowałem dziś nieprzerwanie od godziny 8 rano do 11 w nocy, a ostatnio 6 godzin obliczeń dotyczących drewna potrzebnego na budowę, zmęczyły mnie do tego stopnia, że nie przypominam sobie, abym kiedykolwiek był tak wyczerpany, jak teraz.”

Podczas konferencji wygłoszono referaty m. in. na temat – czy przeszłość może dzielić, dzieje ostrowskiej gminy żydowskiej, architektura ostrowskiej synagogi, Moritz Lande budowniczy synagogi i inne. Podczas spotkania miała również miejsce dyskusja zainspirowana pierwszym tomem Studia Iudaica Ostroviensis (Ostrowskie Studia Judaistyczne). W publikacji tej znajdujemy dowody na to, że odległe dzieje mieszkańców Ostrowa Wielkopolskiego są przeszłością, która łączy a nie dzieli nasze społeczności. Ostrowskie Studia Judaistyczne przypominają, że intensywny rozwój  miasta rozpoczęty w osiemnastym wieku był dziełem trzech kultur polskiej, niemieckiej i żydowskiej. Jedną z najokazalszych pozostałości po życiu i działalności społeczności żydowskiej w Ostrowie Wielkopolskim jest właśnie ostrowska synagoga, w Europie unikatowy zabytek architektury o stylistyce mauretańskiej.

Po uregulowaniu kwestii z Gmina Żydowską, władze samorządowe Ostrowa Wielkopolskiego chcą, żeby w budynku tym mieściło się Centrum Trzech Kultur. 

Justyna Mikołajczyk
Biuro Prasowe i Relacji Społecznych

17.04.2007 r.